Η Ελλάδα πρέπει να καταγγείλει την Ενδιάμεση Συμφωνία

Η καταγγελία της Ενδιάμεσης Συμφωνίας με σκοπό να υπάρξει ευελιξία στην ελληνική στρατηγική και κατόπιν επανάληψη εντατικών διαπραγματεύσεων – υπό την αιγίδα του ΟΗΕ – ώστε να καταλήξουν η Αθήνα και τα Σκόπια στην υπογραφή μίας Οριστικής Συμφωνίας που θα ρυθμίζει πλήρως τις διμερείς σχέσεις (άρα και το όνομα) ήταν το κοινό συμπέρασμα που προέκυψε από την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση που πραγματοποιήθηκε από το ΕΛΙΑΜΕΠ στο αμφιθέατρο «Γ. Κρανιδιώτης» του υπουργείου Εξωτερικών με θέμα το τι μέλλει γενέσθαι στις σχέσεις Ελλάδος – πΓΔΜ. Ομιλητές στην εκδήλωση ήταν τρεις άνθρωποι που έχουν χειριστεί το θέμα των Σκοπίων από διαφορετικές θέσεις και σε διαφορετικές περιόδους: ο κ. Ευ. Κωφός, πρώην σύμβουλος Βαλκανικών Υποθέσεων του υπουργείου Εξωτερικών, ο πρέσβης ε.τ. κ. Αλ. Μαλλιάς και ο ευρωβουλευτής της ΝΔ κ. Γ. Κουμουτσάκος. Στην ομιλία του, ο κ. Κωφός τόνισε ότι η αρνητική για την Ελλάδα απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης είχε προγραφεί ήδη από την υπογραφή της Ενδιάμεσης Συμφωνίας το 1995.

Μετά τη Χάγη

Ας μην αυταπατώμεθα. Η ετυμηγορία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης είχε ήδη προδιαγραφεί εδώ και 16 χρόνια. Ηταν η μέρα (13.9.1995) που ο τότε υπ. Εξωτερικών, με εντολή του πρωθυπουργού Α. Παπανδρέου, έβαζε την υπογραφή του σε ένα αδιέξοδο κείμενο, γνωστό πλέον ως «Ενδιάμεση Συμφωνία». Ενα κείμενο που απέφευγε να ρυθμίσει το «πρόβλημα του ονόματος», αλλά άνοιγε κερκόπορτες και πριόνιζε κυριαρχικά δικαιώματά μας. Ακόμα και αν τρίτες χώρες διατύπωναν επιφυλάξεις για εισδοχή των Σκοπίων σε διεθνή οργανισμό, η Ελλάδα, μόνη αυτή, δεν είχε επιλογή: όφειλε να συναινέσει στην ένταξη εφόσον η γειτονική της χώρα γινόταν δεκτή ως «πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας». Στις αρχές της εβδομάδας, στη Χάγη, γίναμε μάρτυρες των αναπόφευκτων συνεπειών του 1995. Εξαιτίας τους οδηγηθήκαμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημά μας με την ΠΓΔΜ, ως νομικό θέμα, ενώ πρόκειται για εξόχως πολιτική διένεξη.

Απόφαση του ΔΔΧ: επικοινωνιακή ήττα αλλά ουσιαστική νίκη

1. Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης με τη σημερινή του απόφαση απέρριψε όλα τα αιτήματα που υποβλήθηκαν από την ΠΓΔΜ, πλην της διαπίστωσης ότι η Ελληνική Δημοκρατία, παρεμποδίζοντας την είσοδο της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ, έχει παραβιάσει την υποχρέωσή της κατά την παράγραφο 1 του Άρθρου 11 της Ενδιάμεσης Συμφωνίας της 13ης Σεπτεμβρίου 1995.  Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η Ελλάδα μπορεί να ασκεί ελεύθερη εξωτερική πολιτική αναφορικά με την ένταξη της ΠΓΔΜ σε Διεθνείς Οργανισμούς. Όπως εύστοχα ανακοίνωσε το υπουργείο Εξωτερικών, το Δικαστήριο στην απόφασή του συμπεραίνει πως δεν θεωρεί απαραίτητο να διατάξει την Ελλάδα να μην επαναλάβει παρόμοια συμπεριφορά στο μέλλον.

2. Το πρωτεύον δικαιοδοτικό όργανο των Ηνωμένων Εθνών αποφάσισε πως η κρίση του για παραβίαση της παραγράφου 1 του Άρθρου 11 της Ενδιάμεσης Συμφωνίας από την Ελλάδα “…συνιστά κατάλληλη ικανοποίηση” για την ΠΓΔΜ. Κατ΄ουσίαν επιβεβαιώνεται ότι οι αποφάσεις του ΔΔΧ είναι συμβιβαστικές και λαμβάνουν σοβαρά υπόψη την ισχύ των αντιδίκων. Το γεγονός αυτό αγνοείται συστηματικά από τους θιασώτες της ελληνοτουρκικής προσφυγής στο ΔΔΧ για το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας και όχι μόνο.

Tα σημαντικότερα σημεία της Απόφασης του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης- Ανακοίνωση ΥΠΕΞ

Ανακοινώθηκε η απόφαση του Δικαστηρίου της Χάγης. Το Διεθνές Δικαστήριο, αφού απέρριψε την ένσταση αναρμοδιότητας που είχε υποβάλει η Ελλάδα, έκρινε ότι η χώρα μας παραβίασε το άρθρο 11.1 της Ενδιάμεσης Συμφωνίας (1995), επειδή η Ελλάδα αντιτάχθηκε στην ένταξη των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ κατά τη Σύνοδο του Βουκουρεστίου (2008). Απέρριψε ένα προς ένα όλα τα επιχειρήματα και όλες τις ενστάσεις της Ελλάδας, σημειώνοντας και επαναλαμβάνοντας χαρακτηριστικά ότι η Ελλάδα «απέτυχε να αποδείξει» (“failed to demonstrate”) παραβιάσεις τής Ενδιάμεσης Συμφωνίας εκ μέρους της ΠΓΔΜ.  Η χώρα μας δεν κατάφερε να αποδείξει ούτε τη γνωστή συστηματική κωλυσιεργία των Σκοπίων στις διαπραγματεύσεις, ούτε το γεγονός ότι έχει υποχωρήσει στη διαπραγματευτική της θέση (από μη χρήση του όρου «Μακεδονία» στη «σύνθετη» ονομασία), ούτε καν την αλυτρωτική προπαγάνδα σε βάρος της χώρας μας, που επανειλημμένως έχει παρουσιασθεί από τον γραπτό και ηλεκτρονικό τύπο.

Ώρα μηδέν στο μέτωπο των Σκοπίων

Ραγδαίες εξελίξεις στο θέμα των Σκοπίων αναμένονται το αμέσως προσεχές διάστημα, καθώς την επόμενη Δευτέρα, 5 Δεκεμβρίου, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης θα ανακοινώσει την απόφασή του για την προσφυγή της ΠΓΔΜ κατά της Ελλάδας. Υπενθυμίζεται ότι τα Σκόπια είχαν προσφύγει στη Χάγη στις 17 Νοεμβρίου 2008, κατηγορώντας τη χώρα μας ότι είχε εμποδίσει την ένταξή τους στο ΝΑΤΟ, θέτοντας βέτο κατά τη Σύνοδο Κορυφής της Συμμαχίας στο Βουκουρέστι, τον Απρίλιο του ίδιου έτους. Το ακριβές είναι ότι το ΝΑΤΟ, με ομόφωνη απόφαση -όπως συμβαίνει πάντα στις περιπτώσεις όπου υπάρχουν διαφωνίες-, «πάγωσε» την ένταξη των Σκοπίων λόγω των ελληνικών αντιρρήσεων, επειδή εκκρεμούσε το θέμα της ονομασίας. Η ελληνική κυβέρνηση, τότε, είχε σπεύσει να κάνει λόγο δημοσίως για βέτο, δίνοντας λαβή στην ΠΓΔΜ να την καταγγείλει ότι παραβίασε το άρθρο 11 της Ενδιάμεσης Συμφωνίας του 1995, σύμφωνα με το οποίο η Ελλάδα οφείλει να μην εμποδίζει την είσοδο των Σκοπίων σε διεθνείς οργανισμούς με χρήση της προσωρινής ονομασίας τους.

Το Σχέδιο "Διώρυγα Κωνσταντινουπόλεως" και η Συνθήκη του Μοντρέ

Έντονο προβληματισμό προκάλεσε στη διεθνή κοινή γνώμη η αναγγελία σχεδίου διάνοιξης διώρυγας στην Κωνσταντινούπολη από τον πρωθυπουργό της Τουρκίας. Η υλοποίηση του εν λόγω σχεδίου, το οποίο θα παρακάμπτει τα στενά του Βοσπόρου. έχει περίπλοκες προεκτάσεις για το διεθνές καθεστώς των Στενών και αφορά άμεσα τις χώρες της περιοχής. Πριν από λίγες μέρες ο ισλαμιστής πρωθυπουργός της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Έρντογαν ανήγγειλε τις προθέσεις του για την κατασκευή διώρυγας στον ευρωπαϊκό τομέα του Νομού Κωνσταντινουπόλεως. Η εν λόγω διώρυγα θα ενώνει τον Εύξεινο Πόντο με την Προποντίδα, προσφέροντας μια εναλλακτική οδό για τα δεξαμενόπλοια και τα φορτηγά πλοία που διέρχονται από το Βόσπορο. Το σχέδιο διάνοιξης της διώρυγας, το οποία δεν υπολείπεται τίποτα των σύγχρονων υπερκατασκευών που υλοποιούνται στις πλούσιες χώρες του Περσικού Κόλπου, θα έχει μήκος δεκάδων χιλιομέτρων.

“Nομικά ανοικτό και πολιτικά έωλο” το ζήτημα των Βρετανικών Βάσεων στη Κύπρο

Νομικά ανοιχτό και πολιτικά έωλο χαρακτήρισε το θέμα των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντώνης Μπρεδήμας. Σε διάλεξή του με θέμα : «Οι αγγλικές στρατιωτικές βάσεις στην Κύπρο και το Διεθνές Δίκαιο», η οποία οργανώθηκε από το πολιτικό γραφείο του πρώην υπουργού Εξωτερικών της Κύπρου Γιώργου Λιλλήκα, στη Δημοσιογραφική Εστία στη Λευκωσία, ο καθηγητής επεσήμανε ότι «έστω και στο πλαίσιο μιας πρώτης προσέγγισης, το ζήτημα των κυρίαρχων Βρετανικών βάσεων στην Κύπρο παραμένει νομικά ανοικτό και πολιτικά έωλο». Όπως ανέφερε, η δημιουργία τους, το 1960, υπήρξε προϊόν πολιτικής αυθαιρεσίας της αποικιοκρατικής δύναμης, σε ευθεία αντίθεση με τους κανόνες και την πρακτική των Ηνωμένων Εθνών.

Η οριοθέτηση της ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο: η ελληνική ευκαιρία

Η καθιέρωση της έννοιας της ΑΟΖ αποτελεί  τη σύγχρονη θεμελιακή βάση οικονομικής εκμετάλλευσης πόρων, οι οποίοι βρίσκονται πέραν των θαλασσίων συνόρων των σύγχρονων κρατών. Η πολιτική της Ελλάδος ,στην κρίσιμη λεκάνη της ΝΑ Μεσογείου, στο πεδίο αυτό δείχνει να αναπτύσσεται αρκετά νωχελικά, λαμβάνοντας υπ΄ όψιν τόσο τις πραγματικές δυνατότητες άσκησης των ελληνικών δικαιωμάτων, όσο και τις ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή. Η δυσερμήνευτη ελληνική πολιτική οδηγεί την Τουρκία στην επιδίωξη τετελεσμένων μέσω της εξόδου ερευνητικών σκαφών της τόσο στο βόρειο Αιγαίο, όσο και νοτίως του Καστελόριζου. Η αναγκαιότητα αλλαγής της ελληνικής στάσης δεδομένη. Η αναίτια ένδειξη αδυναμίας περιφρούρησης των ελληνικών δικαίων, με διπλωματικά και στρατιωτικά μέσα, οδηγεί σε διολίσθηση της ποιοτικής ικανότητάς μας να περιφρουρήσουμε οικονομικά και γεωπολιτικά κεκτημένα, τα οποία θεμελιώνονται και απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.

Απόφαση-βόμβα του ΔΔΧ: “Σύννομη η ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου”

Η μονομερής ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου δεν παραβίασε το Διεθνές Δίκαιο, αποφαίνεται το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ), σε μία απόφαση μη δεσμευτικού χαρακτήρα, η οποία δύναται όμως να λειτουργήσει ως προηγούμενο για περιοχές με αποσχιστικές τάσεις παγκοσμίως. Όπως δήλωσε ο Σέρβος πρόεδρος Boris Tadic πριν την ανακοίνωση της γνωμοδότησης, “αν το Δικαστήριο δημιουργήσει προηγούμενο, θα έχουμε μια ολόκληρη νέα διαδικασία δημιουργίας κρατών στην υφήλιο, κάτι που θα συμβάλει στην αποσταθεροποίηση ολόκληρων περιοχών”.

Απομόνωση Τουρκίας για το Δίκαιο της Θάλασσας

>Με μόνη την Τουρκία να ψηφίζει εναντίον, υιοθετήθηκε στις 4 Δεκεμβρίου στην Ολομέλεια της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, το ψήφισμα για το Δίκαιο της Θάλασσας, το οποίο μεταξύ άλλων καλύπτει ένα μεγάλο εύρος ζητημάτων από την εφαρμογή της Σύμβασης έως και την ειρηνική διευθέτηση των διαφορών, την υφαλοκρηπίδα και την περιφερειακή συνεργασία. Το 34σέλιδο ψήφισμα αναγνωρίζει ότι τα οφέλη από τη Σύμβαση του Δικαίου της θάλασσας μπορεί να διευρυνθούν από τη διεθνή συνεργασία, τεχνική βοήθεια και προηγμένη επιστημονική γνώση. Το γεγονός ότι 152 κράτη-μέλη ψήφισαν υπέρ του ψηφίσματος με μοναδική αρνητική ψήφο αυτής της Τουρκίας δείχνει την απομόνωση, στην οποία βρίσκεται η Τουρκία σε διεθνές επίπεδο στο θέμα αυτό. Είναι επίσης πασιφανές ότι η Τουρκία τόσο στα θέματα υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου όσο και στο θέμα της οριοθέτησης της ΑΟΖ ( Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης) της Κύπρου και εκμετάλλευσης του ορυκτού της πλούτου δεν μπορεί να βρει υποστηρικτές γιατί με τις θέσεις της παραβιάζει την Σύμβαση του Δικαίου, η οποία τυγχάνει καθολικής υποστήριξης από τη διεθνή κοινότητα.

Εισηγήσεις για επικύρωση του Δικαίου της Θάλασσας από τις ΗΠΑ

>To Council on Foreign Relations (CFR), ένα από τα πλέον ισχυρά think tanks των ΗΠΑ με σημαντική επιρροή στη διαμόρφωση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, εισηγείται με έκθεσή του την άμεση επικύρωση της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας από την Ουάσινγκτον. Η έκθεση του CFR τονίζει επίσης ότι η επικύρωση του Δίκαιου της Θάλασσας από τις ΗΠΑ καθίσταται αναγκαία μετά την αύξηση των επιθέσεων από πειρατές στα ανοιχτά της Σομαλίας, την άνοδο νέων ναυτικών δυνάμεων, όπως η Κίνα και η Ινδία, και τη τήξη των πάγων που ανοίγει νέα ζητήματα υφαλοκρηπίδας στην αρκτική ζώνη και γεννά συμφέροντα εμπορικής εκμετάλλευσης της περιοχής. Η επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας έχει επανειλημμένα συζητήσει και εγκρίνει τη Σύμβαση του Μontego Bay, αλλά η διαδικασία δεν προχώρησε στην ολομέλεια λόγω της έντονης αντίδρασης μιας ηχηρής μειοψηφίας που υποστήριζε ότι η ισχυρότερη ναυτική δύναμη του κόσμου δεν έχει λόγο να αναλάβει τις δεσμεύσεις που επιβάλλει η Σύμβαση.